m.i.kamiński

W Dzienniku Ustaw nr 160 z 29 września 2009 roku opublikowano dwa nowe rozporządzenia wykonawcze do art. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych:
1. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób fizycznych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób fizycznych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (poz. 1267)
oraz
2. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 września 2009 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania oraz sposobu i trybu eliminowania podwójnego opodatkowania osób prawnych w przypadku korekty zysków podmiotów powiązanych (poz. 1268)

Obydwa rozporządzenia weszły w życie 14 października 2009 r. Zmienione przepisy będą miały zastosowanie do spraw wszczętych począwszy od tej daty.
W obydwu tekstach pierwotnych rozporządzeń wprowadzono szereg istotnych zmian:
1. przepisy określające zasady badania porównywalności transakcji umieszczono w wyodrębnionej części „Analiza porównywalności transakcji” – wskazuje to, że warunki określone w tych przepisach mają zastosowanie do analizy porównywalności przy wykorzystaniu wszystkich podatkowych metod analizy transakcji, nie tylko 3 metod „tradycyjnych” (metody porównywalnej ceny niekontrolowanej, metody koszt plus i metody ceny odprzedaży),
2. podkreślono, że w analizie porównywalności transakcji należy uwzględnić „różnice w zakresie ekonomicznie istotnych cech porównywalnych transakcji”, a analiza podmiotów uczestniczących w transakcji powinna określać, które z nich pełnią funkcje, angażuje aktywa i ponoszą ryzyka ekonomicznie ważne; rozszerzono też przykładowy katalog czynników, które kontrolujący muszą brać pod uwagę w trakcie tej analizy – rozszerzenie tego katalogu powoduje, że wymieniono w nim czynniki, które muszą być uwzględniane w profesjonalnej analizie cen transferowych (są to czynniki uwzględniane zazwyczaj przez samych podatników, które do tej pory były często pomijane przez kontrolujących),
3. wskazano, że przepisy rozporządzenia odnoszą się do określania części dochodu, którą można przypisać zakładowi (Permanent Establishment):
1. podmiotu krajowego za granicą (co wynika z – niezbyt precyzyjnie sformułowanego – art. 11 ust 1. updop i art. 25 ust. 1 updof),
2. podmiotu zagranicznego w Polsce (co jest skutkiem wprowadzenia od 1 stycznia 2007 r. przepisu art. 11 ust 8a updop i art. 25 ust. 6a updof),
4. wskazano wprost, że oszacowania dochodu organy podatkowe oraz organy kontroli skarbowej mogą dokonać jedynie z wykorzystaniem metod wskazanych w przepisach podatkowych – należy zauważyć, że może to rodzić problemy ze stosowaniem przez te organa innych metod analizy, powstaje pytanie, czy organy te będą akceptować analizy przeprowadzone w oparciu o inne metody, co było do tej pory powszechną (i racjonalną) praktyką, czy też będą usiłowały wykonywać własne, odrębne analizy z wykorzystaniem przepisów podatkowych,
5. dodano przepis §7 ust. 3 umożliwiający (w przypadkach, gdy „stosowana metoda nie wymaga ścisłej porównywalności przedmiotów transakcji”) przeprowadzenie analizy porównawczej w odniesieniu do branży, której dotyczy dana transakcja,
6. wprowadzono dodatkowy warunek zastosowania przez kontrolujących metody wybranej przez podatnika: przedstawienie przez podatnika dokumentacji podatkowej (warunku takiego nie było w poprzednim rozporządzeniu); należy podkreślić, że zastosowanie przez kontrolujących metody wybranej przez podatnika może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy podatnik zastosuje metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej, ceny odprzedaży lub koszt plus; obowiązku takiego organy nie mają w przypadku zastosowania przez podatnika metody podziału zysków lub marży transakcyjnej netto,
7. precyzyjniej zdefiniowano zasady stosowania metody podziału zysków za pomocą analizy rezydualnej; wskazano, że w pierwszym etapie analizy należy dzielić podstawowy zysk w oparciu o analizę funkcjonalną podmiotów pełniących rutynowe funkcje, angażujących typowe aktywa i ponoszących standardowe ryzyko; jednocześnie z definicji tej usunięto odniesienie do sytuacji, gdy suma zysków osiągniętych przez podmioty uczestniczące w transakcji jest niższa od sumy zysków przypisanych w pierwszym etapie analizy rezydualnej (tj. w kolejnym etapie do podziału jest strata) – można oczekiwać rozbieżności w interpretacji tego przepisu w kontekście podziału „straty” rezydualnej.
Procedura eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych
Do nowych przepisów dodano rozdział poświęcony procedurze eliminowania podwójnego opodatkowania w oparciu o Konwencję Arbitrażową oraz umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Procedura ta wszczynana jest na wniosek podatnika złożony do Ministra Finansów. Przepisy rozporządzenia określają formę wniosku, terminy podjęcia postępowania przez Ministra Finansów oraz jego zakończenia, a także tryb postępowania i jego zakończenia. W szczególności w nowym rozporządzeniu doprecyzowano terminy składania wniosków o wszczęcie procedury wzajemnego porozumiewania się na podstawie Konwencji Arbitrażowej lub na podstawie umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania.
Zdaniem specjalistów od tematyki cen transferowych, „należy też zwrócić uwagę na uwagę, że – w świetle zmian zachodzących z metodologii kontroli cen transferowych – dokumentacja podatkowa, aby pozostać skutecznym narzędziem obrony, musi zawierać analizę porównawczą wskazującą na zgodność przyjętych rozwiązań z zasadą ceny rynkowej.” (Tax Alert Deloitte nr 29/2009)